101: The Blue Moon Issue
Over Blue Moon en Fruitvale Station. AMP van de week: Master and Commander.
Blue Moon
Tegen de tijd dat Lorenz Hart op de avond van 31 maart 1943 verontwaardigd de première van “Oklahoma!” verlaat en restaurant Sardi’s binnenloopt, weten we al dat hij niet lang meer te leven heeft. Op 22 november van datzelfde jaar werd hij stomdronken op een stoep in de stromende regen aangetroffen en overleed hij een paar dagen later aan een longontsteking. Het was een triest, schandelijk einde voor een man die uitblonk in zijn vak, maar altijd worstelde met het leven en het niet kon verdragen als het leven zijn carrière in de weg stond.
Zijn songwritingpartner Dick Rodgers, die veelzeggend genoeg tegenwoordig bijna uitsluitend bekend staat als de ene helft van het musicaltheaterduo Rodgers en Hammerstein, beëindigde hun exclusieve samenwerking na twintig jaar toen duidelijk werd dat Harts hevige alcoholisme hem ervan weerhield nog verder te klimmen naar ongekende hoogten. Het resultaat, een romantisch verhaal dat zich afspeelt in het hart van Amerika rond de eeuwwisseling en bedoeld was als afleiding van de steeds somberder wordende realiteit van de Tweede Wereldoorlog én als een krachtige bevestiging van de kernwaarden van dit land, waarvoor aan de andere kant van de wereld werd gestreden, was meteen een klassieker. Een bittere pil om te slikken voor een kunstenaar die weliswaar enig succes had gekend, maar zich terecht zorgen maakte over zijn nalatenschap. Rodgers zal voor altijd bekendstaan als een pionier in de Amerikaanse entertainmentwereld. Hart, zelfs na een rol die hem ongetwijfeld een Oscarnominatie zal opleveren, meer dan tachtig jaar na zijn dood, zal waarschijnlijk slechts een voetnoot blijven.
Richard Linklater regisseerde vorig jaar twee films, waarvan hij er overigens geen enkele zelf schreef, wat zeldzaam is voor hem. Een van die films, de kroniek van de beginjaren van de Franse Nouvelle Vague, gaat over een kunstenaar aan het begin van zijn carrière. Jean-Luc Godard begreep instinctief de tijd waarin hij leefde en leverde een film af die de geest van een tijdperk van radicale culturele en sociale transformatie vastlegde in een land dat wanhopig probeerde zichzelf opnieuw uit te vinden na een aantal vernederende decennia. Lorenz Hart, zelfs als hij niet kort na de gebeurtenissen in Blue Moon was overleden, had zijn publiek zo verkeerd ingeschat dat relevantie hem waarschijnlijk zou zijn ontgaan. De drank vernietigde alles waar hij om gaf, maar het duurt niet lang voordat hij die avond de handdoek in de ring gooit en barman Eddie, een sterke Bobby Cannavale die steeds meer in de war raakt door Harts abstracte overpeinzingen over de wreedheden van leven en liefde, vraagt om hem een shotje in te schenken. Elizabeth, zijn geliefde protegé, komt immers binnenkort aan en hij kan niet wachten om haar eindelijk zijn eeuwige liefde te verklaren. Hij streeft naar perfectie, maar wordt steeds weer geconfronteerd met de harde realiteit van zijn situatie. Zelfs de bloemen die Rodgers van zijn vrouw kreeg, zijn veel groter en rijker dan de bloemen die hij Elizabeth wilde geven. Hij verwisselt snel de kaarten. Ze verdient immers het allerbeste, ook al kan hij haar dat niet bieden.
Voordat Margaret Qualley ten tonele verschijnt, is Hart druk bezig met het uiten van zijn talloze bezwaren tegen “Oklahoma!”, dat hij beschouwt als een dom, onserieus werk dat de realiteit van het leven niet weergeeft en in plaats daarvan kiest voor goedkope sentimentaliteit. Hij is een oude, mopperende zeurpiet, die geduldig wordt getolereerd door de andere bezoekers, waaronder schrijver E.B. White, die uiteindelijk met een geniaal idee voor zijn kinderboek naar huis gaat. Ik heb er niet veel op met het verzinnen van oorsprongsverhalen om iemand die in een dip zit de eer te geven voor een idee dat iemand anders had, en hier voelt het aan als een overdreven melige poging om de kijkers te bewijzen dat Hart niet zomaar een blaaskaak is zonder momenten van oprechte inspiratie om zijn arrogantie te rechtvaardigen. Wanneer Rodgers, gespeeld door Andrew Scott, na de première binnenkomt, worstelt Hart om zijn ware gevoelens te verbergen. Om dat goed te maken, overdrijft hij het nog eens flink en overlaadt hij de nietsvermoedende Hammerstein met lof voor zijn geniale teksten, maar Rodgers trapt er niet in, zelfs niet voordat Hart de waarheid vertelt. De meeste gesprekken gaan over Harts ideeën voor een epische “Marco Polo”-musical, een nauwelijks verhulde herinterpretatie van zijn gevoelens voor Elizabeth. Rodgers is niet onder de indruk. In tijden van broodnodig nationaal patriottisme is satire, vooral tegen de overheid, onverstandig. Bovendien staat Hart er niet om bekend dat hij resultaten op tijd levert. Rodgers, te gehecht aan Hart om hem helemaal te laten vallen, biedt hem een handreiking aan: een handvol nieuwe liedjes voor hun aanstaande heropvoering van A Connecticut Yankee, maar Hart wil meer, hij wil Rodgers en Hammerstein uit elkaar drijven voordat hij officieel verleden tijd is. Hij is natuurlijk te laat. Hij was al lang voor gisteren verleden tijd, en pas nu begint hij dat in te halen.
De ogen van Ethan Hawke - in een van zijn beste rollen - stralen een zelfbewuste droefheid uit gedurende deze hele vertolking, waardoor Hart, zelfs in zijn meest weerzinwekkende en bittere momenten, een beklagenswaardige figuur wordt die van het leven hield, maar er niet door werd bemind. Zijn obsessie met Elizabeth, een studente die meer dan de helft jonger is dan hij, voelt nooit meer aan dan een luchtkasteel, het waanbeeld van een man op leeftijd, geruïneerd door kwaadaardige geruchten over zijn seksualiteit, die hoopt op een soort zelfbevestiging door aanbeden te worden door de meest stralende, majestueuze schoonheid in de kamer. In werkelijkheid is Elizabeth, zoals we leren naarmate ze meer met Hart praat, jong en naïef, tot over haar oren verliefd op een domme studentikoze klootzak die haar als vuil behandelt. Hart projecteerde in zijn wanhoop iets op haar waar ze nooit aan had kunnen voldoen. Misschien had niemand dat gekund. Ze is niet verplicht om als zijn laatste reddingsboei te dienen en hem uit het gat te trekken dat hij zelf heeft gegraven door jarenlange persoonlijke en professionele onverantwoordelijkheid. Zelfs zijn beroemdste nummer, de titelsong Blue Moon, werd, zoals we ontdekken tijdens een laatste verhaal dat hij vertelt onder het genot van een glas whisky, een hit omdat iemand anders hem adviseerde de titel te veranderen om het beter te kunnen verkopen. Hart is, alle hoffelijkheid terzijde, een mislukkeling. Een mislukkeling die het grootste deel van zijn leven ongelijk had en volledig instortte toen de man die hem steunde hem verliet om zijn talenten elders te ontplooien en onsterfelijkheid te claimen. Het is dan ook passend, zij het bitter ironisch, dat hij nu een laatste vernedering ondergaat: hij wordt opnieuw geïntroduceerd aan een nieuwe generatie dankzij de bovenmenselijke inspanningen van, alweer, een andere, veel succesvollere man dan hij ooit was. Een van de beste films van 2025.
Fruitvale Station
De film opent direct met beelden van de schietpartij op Oscar Grant op die noodlottige oudejaarsavond van 2008 in het gelijknamige station in Californië, gefilmd met een mobiele telefoon. Vervolgens springen we terug in de tijd naar een herinterpretatie van zijn laatste dag. Wat gemakkelijk een zoetsappige, sentimentele compilatie van hoogtepunten van een martelaar had kunnen worden, verandert in een aangrijpende blik op een onvolmaakte man die probeert zijn weg te vinden in zijn eigen onvolmaakte leven, en hoe een aantal gebeurtenissen uit zijn verleden op die tragische avond tegen hem samenspanden.
Het is volledig te danken aan zowel Coogler als schrijver als Jordan als hoofdrolspeler dat de film zo realistisch blijft. Er gebeurt zeker veel, maar niets voelt goedkoop of als een gemakkelijke uitweg om gestaag zowel sympathie als spanning op te bouwen, terwijl we afstevenen op wat we allemaal weten dat er gaat komen. Octavia Spencer levert een korte maar prachtige bijrol als Grants moeder, waarin ze, waar nodig, strenge maar liefdevolle opvoeding geeft. Gelukkig wordt Grants jonge dochter slechts minimaal in beeld gebracht, waardoor het gedurende de hele film duidelijk blijft dat Grant meer is dan alleen een gezicht en een slogan.
En dit brengt ons bij misschien wel de enige kritiek die op de film geuit kan worden: we komen vrijwel niets te weten over de betrokken politieagenten of de nasleep, afgezien van een kort fragment van een herdenkingsdienst en een paar woorden over wat er daarna gebeurde vóór de aftiteling. De film gaat ook niet diep in op de bredere culturele thema’s die centraal staan in de film en de werkelijke gebeurtenissen, hoewel die er natuurlijk wel zijn. Maar dat was ook niet de film die Coogler voor ogen had. Coogler is erin geslaagd ons een man achter het nieuwsverhaal te laten zien, iemand die zijn fouten net zo goed erkent als zijn sterke punten. En hopelijk doorbreekt deze film de vaak theatrale en partijdige media- en socialemediahype rondom deze en soortgelijke gebeurtenissen, die ertoe kan leiden dat mensen zoals ik, duizenden kilometers verderop, worden gevraagd om een oppervlakkige mening te vormen om een debat aan te wakkeren, enkel om een doel te dienen, hoe nobel dat ook mag zijn, en de man erachter uit het oog verliezen.
De film - uit 2013 - is briljant in elkaar gezet en geacteerd, en na het emotionele einde blijft er een film over die laag na laag laat zien wat er werkelijk achter zijn dood zat (was het systemisch racisme? Haalde zijn verleden hem in? Stond zijn moeder erop dat hij niet zelf naar het nieuwjaarsfeest zou rijden? Of was het een willekeurige daad van vriendelijkheid jegens een vreemde die hem later achtervolgde? Antwoord: allemaal - zonder te vergeten dat er een man achter zat. Fruitvale Station is eigenlijk geen verrassende film, behalve dan dat het zeldzaam is om zo’n warm en emotioneel portret van het zwarte gezinsleven op het grote scherm te zien. De regisseur, die opgroeide net ten noorden van Oakland en ongeveer even oud is als Oscar nu zou zijn, heeft gezegd dat er voor hem een schokkend ‘dat had mij ook kunnen overkomen’-aspect aan het verhaal zat. Na Creed en Sinners kan je het volgende wel zeggen: Ryan Coogler kan wel eens een van de meest relevante en beste regisseurs van deze eeuw worden.
AMP van de week
Vers van de pers - vorig jaar maakte Christ Valentine (website) deze prachtige poster voor een private commision waarvan ik het geluk had erin te zitten. De poster heeft alles - ieder dtail heeft iets, van de portretten en de gouden standaards tot de actie op zee. Een poster die de film helemaal waardig is.
Tot slot
Als je op de Ryan Coogler-trein wilt stappen: volg Proximity Media op Instagram of YouTube.
Dat was hem voor deze week - vanaf nu zijn de blogs iets korter, maar daarmee ook leesbaarder. En: ze verschijnen iedere zaterdag. Tot volgende week!
Nice! Ik ga vanavond naar Blue Moon, zin in!